<!-- DOCTYPE chapter PUBLIC "-//OASIS//DTD DocBook V4.1//EN" -->

<chapter id="lintro">
 <title>Introductie GNU/Linux</title>
 <para>
Uiteraard kan ieder document gericht op de newbie niet beginnen zonder
een paar woorden te zeggen waar dit allemaal over gaat! Iedereen die
heeft besloten Linux wat nader te gaan bekijken is naar alle waarschijnlijkheid
bekend met Windows en DOS, de twee termen die bij gewone gebruikers synoniem
met computers schijnen te zijn. Dus als we trachten meer over deze
vreemde wereld van een alternatief besturingssystemen te weten te komen,
dan zullen we proberen vragen aan te spreken die snel opkomen in
de gedachten van een nieuwkomer.
 </para>

<!-- Section1: Relation with DOS/Windoze -->

 <sect1 id="dos">
  <title>Wat verwarring wegnemen</title>
  <para>
   Wat een heleboel mensen wel weten over Linux is dat het iets met
Unix te maken heeft. Wanneer ze iets horen over de opdrachtregelinterface
of de shell, neigen ze het met DOS te vergelijken. Wanneer ze iets horen
over de Unix GUI, dan proberen ze parallellen te trekken met wat Windows is
tot DOS, denkend dat dezelfde relatie bestaat als tussen Linux en Unix.
Om uit deze sleur te geraken, is het van belang te wijzen op de veelomvattende
verschillen tussen de twee systemen.
  </para>

  <para>
Om mee te beginnen is het enige dat de vier - DOS, Windows, Linux en Unix -
gemeen hebben, is dat ze allen besturingssystemen zijn.
   Unix bestaat al veel langer dan DOS. DOS begon als het eerste
besturingssysteem voor de PC, gebruik makend van de
   Intel 8088 processor, en Unix was het besturingssysteem voor
grote time-sharing systemen in gebruik door grote bedrijven en universiteiten,
soms bekend als het <quote>grote ijzer</quote>. 
Unix was vergevorderd in termen van architectuur, features, geheugenbeheer,
enz. Maar dat is vanzelfsprekend aangezien ze oorspronkelijk voor twee
verschillende doelen werden gecre&euml;erd. Neem bijvoorbeeld in 
overweging het feit dat een doel om de <quote>Virtual-86</quote> modus
te cre&euml;ren op het Intel 386 platform was om DOS toe te staan als
een proces bovenop Unix te draaien, overeenkomstig Intel's eigen documentatie.
  </para>

  <para>
   Toen kwam Windows in beeld, eerst als een aanvulling bovenop DOS in
de vorm van het Windows 3.1 systeem. Het ontwikkelde zich toen tot een
volledig besturingssysteem gebruik makend van een compleet andere
technologie. Parallel daaraan had het Unix systeem een nieuw gezicht
verworven - een GUI - in de vorm van het X Window Systeem. Het was
niet exact een aanvulling <quote>bovenop Unix</quote>, noch verving het de
opdrachtregel of de shell; het was een nieuwe interface tot het bestaande
systeem. Dus op bepaalde manier <emphasis>lijkt</emphasis> de shell op de
DOS-prompt en <emphasis>lijkt</emphasis> de X GUI op Windows, maar verder
dan dat gaat het niet. De Unix shell is veel krachtiger dan de 
opdrachtprompt van DOS, en X-Window is niet in het Unix besturingssysteem
gebouwd als in Windows.
  </para>

 </sect1>

<!-- Section1: Multiple Unices -->

 <sect1 id="munix">
  <title>Wat is dan Linux?</title>
  <para>
   Het eerste wat we ons moeten realiseren voordat we die vraag beantwoorden,
is dat <quote>UNIX</quote> niet de naam is van een bepaald besturingssysteem.
Een aantal mensen raakt in verwarring door te denken dat Linux iets is
dat werd toegevoegd aan Unix op de wijze zoals Windows 3.1 werd toegevoegd
bovenop DOS! Maar de werkelijkheid is totaal anders. Alhoewel Unix begon
als een poging om een groot krachtig besturingssysteem te cre&euml;ren,
breidden deze pogingen zich in de loop der jaren langzamerhand uit.
Dit heeft geleid tot meerdere Unix-versies, gecre&euml;erd en onderhouden
door verschillende instanties, maar allen afstemmend van een gemeenschappelijk
origineel. Voorbeelden hiervan zijn SCO Unix, HP Unix, Digital Unix, de BSD
varianten, en natuurlijk, <ulink url="http://www.linux.org">
Linux</ulink>! Het woord Unix wordt nu gebruikt om een <ulink
url="http://www.unix-systems.org/what_is_unix.html">
specificatie</ulink> voor te stellen die beschrijft wanneer een systeem
kan worden aangemerkt als een <quote>Unix</quote>.
  </para>

<para>
Nog steeds verward? Dat komt waarschijnlijk doordat je nog steeds gewend
bent te denken aan een besturingssysteem als een enkel product (bv Windows)
gecre&euml;erd door een enkel bedrijf (bv Microsoft). Denk er op een andere
manier aan in plaats daarvan
- stel je auto's voor; degene die wordt gebruikt in Formula 1 races in
het bijzonder. Ze zijn ontworpen en gecre&euml;erd door verschillende bedrijven
gebruik makend van hun eigen motoren, ontwerpen, enz. Maar ze hebben allen
een aantal kerntechnische details gemeen en worden gezamelijk gezien als
<quote>F1 auto's</quote> ... hetzelfde is het geval met de namen die we
in de vorige paragraaf zagen!
</para>

  <para>
Maar er is nog meer verwarring - Linux zelf komt niet in een enkele versie uit!
In plaats daarvan bestaan er verschillende varianten Linux genaamd
<quote>distributies</quote>, of in het kort <quote>distro's</quote>.
Hier komen die vreemde namen als Red Hat, Debian,
Caldera, SuSE, enz in beeld. Het zijn gewoon verschillende
organisaties die hetzelfde systeem genaamd Linux op eigen wijze
distribueren!  Maar welke distro gebruik je dan? De beste manier
om hier achter te komen is door met gebruikers van het systeem te praten
over de kracht en zwakheden van de diverse distro's, en ook vast te
stellen voor welke distro de meeste ondersteuning in je regio wordt
geboden, en dan te kiezen welke je prettig vindt. Uiteindelijk gaat
het om eigen keuze! 
  </para>
 </sect1>

<!-- Section1: Desktops -->

 <sect1 id="desktop">
  <title>Is het goed genoeg voor de terloopse gebruiker?</title>

  <para>
   Linux heeft een lange weg afgelegd vanaf zijn oorsprong als systeem
<quote>voor de geeks, door de geeks</quote>. Het houdt er een prachtige GUI
op na, heeft veel productiviteitstoepassingen, en voorziet ook in een breed 
bereik aan officesuites. En het mooie is, dat deze met elkaar kunnen
uitwisselen via bestandsformaten gebaseerd op open standaarden, zodat de
gebruiker de volledige vrijheid heeft in het kiezen van software voor
eigen gebruik.
  </para>

  <para>
 Als je dacht dat de Linux GUI alleen goed genoeg is voor kantoorgebruik
en productiviteitstoepassingen, denk het dan nog eens over, je kunt
in feite zelfs Quake3 onder Linux spelen! Niet alleen dat, je kunt ook
MP3's afspelen, VideoCD's en DVD's op je systeem bekijken.
Je kunt zelfs intensieve grafische
software gebruiken voor het aanmaken van afbeeldingen, animaties, 
   technische tekeningen, gegevensvisualisatie, enz.
Dit komt omdat er continue ondersteuning voor nieuwe hardware wordt
opgenomen, zoals voor accelerated graphics en alle krachtige geluidskaarten.
De spellen zijn ontwikkeld met behulp van grafische library's die speciaal 
voor dat doel zijn ontworpen, daarbij volledig voordeel halend uit de
beschikbare kracht.
  </para>
 </sect1>

<!-- Section1: GNU/Linux -->

 <sect1 id="gnu-linux">
  <title>Linux en de GNU</title>
  <para>
Dus nu weten we dat Linux gewoon een ander, maar wel een erg populaire
vorm is van het Unix besturingssysteem. Maar er is meer; in feite
is het eerste wat ons aan Linux doet denken, niet een exact
<emphasis>Linux</emphasis> in zuiverste zin. Om heel eerlijk te zijn
zou het <quote>GNU/Linux</quote> behoren te worden genoemd in plaats van gewoon
<quote>Linux</quote>. Dit komt omdat <quote>Linux</quote> gewoon het
belangrijkste deel van het systeem is, het is de kernel, de kern van ieder
besturingssysteem. Het werd als een universiteitsproject gemaakt 
door een Finse jongen met de naam
   <ulink url="http://www.tuxedo.org/~esr/faqs/linus/">Linus
   Torvalds</ulink>. Al het andere dat nodig is
om het systeem te kunnen gebruiken, wordt geleverd door het GNU systeem.
   Gedetailleerde uitleg hieromtrent is beschikbaar in
   <ulink url="http://www.gnu.org/gnu/linux-and-gnu.html">dit
   artikel</ulink>.
  </para>

  <para>
Dus in feite zou iedereen de naam GNU/Linux moeten gebruiken,
aangezien dat hetgeen is wat het systeem feitelijk is. 
Maar het probleem is
   dat de naam <quote>Linux</quote> in de loop der jaren schijnt te
zijn blijven hangen vanwege zijn continue gebruik ondanks de
onjuiste informatie. Maar we zouden op z'n minst in gedachten kunnen
houden dat dit hetgeen is wat het werkelijk is, en erkennen
dat ere wie ere toekomt.
  </para>

<!-- Section2: GNU and FSF -->

  <sect2 id="gnu-fsf">
   <title>GNU en de Free Software Foundation</title>
   <para>
    <ulink url="http://www.gnu.org">GNU</ulink> is waar het allemaal begon,
    als het geesteskind van <ulink
    url="http://www.stallman.org">Richard M. Stallman</ulink> die een
<emphasis>volledig vrij Unix-achtig systeem</emphasis> wilde cre&euml;eren.
    Het was een project dat hij begon als een uitdrukking van zijn
frustratie in de groeiende neiging software onder een uiterst beperkende
licentie te distribueren. Dus begon
hij een vrije versie van het meest succesvolle besturingssysteem toendertijd,
    wat Unix was. Het is van belang in gedachten te houden
dat de term <quote>vrij</quote> hier verwijst naar <quote>vrij als in
    <emphasis>'t vrije woord</emphasis></quote> en niet <quote>vrij als
    in <emphasis>gratis bier</emphasis></quote>. Ter ondersteuning van
dit ambitieuze idee, richtte hij de <ulink url="http://www.fsf.org">
    Free Software Foundation</ulink> op.
   </para>

   <para>
Hierover is al veel literatuur beschikbaar, waaronder materiaal
geschreven door RMS zelf en andere voorstanders van vrije
software. Er bestaat ook een verschil van mening in de betekenis
van de termen <ulink url="http://www.fsf.org">vrije software</ulink>
en <ulink url="http://www.opensource.org">open source
software</ulink>. Maar dat valt allemaal buiten het kader van dit 
document; de ge&iuml;nteresseerde lezer kan altijd elders kijken voor
meer informatie. De belangrijkste bron is
<ulink url="http://www.gnu.org/gnu/the-gnu-project.html">dit artikel</ulink>
door RMS, waarin de basisvisie achter het GNU systeem wordt uitgelegd.
We zullen slechts het belangrijkste deel samenvatten, en dat is de
definitie van vrije software.
    <itemizedlist>
     <title>
      Een programma is vrije software, voor jou als gebruiker, als:
     </title>
     <listitem>
      <para>
       Je de vrijheid hebt om het programma voor elk doel uit te voeren.
      </para>
     </listitem>
     <listitem>
      <para>
       Je de vrijheid hebt om het programma naar eigen wens aan te passen.
       (Om deze vrijheid effectief in de praktijk te brengen, moet je
toegang hebben tot de broncode, aangezien het maken van wijzigingen in een
programma zonder de beschikking te hebben over de broncode
       buitengewoon moeilijk is.)
      </para>
     </listitem>
     <listitem>
      <para>
       Je hebt de vrijheid kopie&euml;n te herdistribueren, gratis of
       tegen betaling.
      </para>
     </listitem>
     <listitem>
      <para>
       Je hebt de vrijheid aangepaste versies van het programma te distribueren,
       zodat de gemeenschap voordeel kan hebben van je verbeteringen.
      </para>
     </listitem>
    </itemizedlist>
   </para>
  </sect2>

<!-- Section2: The GPL -->

  <sect2>
   <title>Copyleft en de GPL</title>
   <para>
    Alle vrije software wordt op een zeer interessante wijze
gedistribueerd genaamd de
    <firstterm>copyleft</firstterm> overeenkomst. Het doel van
    copyleft is te verzekeren dat vrije software niet wordt gebruikt
ten voordele van eigendomssoftware. Zeer beknopt kunnen we stellen dat
copyleft mensen toestaat er vrijwel alles mee te doen, zolang ze er
geen verdere beperkingen op plaatsen. Iedereen kan bestaande vrije
software wijzigen, het distribueren op een manier die ze verkiest,
het zonder enige beperkingen gebruiken. De enige noodzaak is dat
elke software die ze cre&euml;ren gebruik makend van de
    <emphasis>broncode</emphasis> van bestaande vrije software ook
vrij moet zijn, ze kunnen er niet hun eigen beperkingen op plaatsen.
   </para>

   <para>
GNU software gebruikt een specifieke implementatie van dit copyleft idee
in de vorm van de GNU GPL (General Public License). Het is een grote
en gecompliceerde licentiespecificatie die tegemoet tracht te komen aan
het doel dat alle moeite gedaan door mensen die hun bijdragen leverden
aan vrije software niet wordt misbruikt voor eigendomsdoeleinden.
Er zijn ook nog andere vormen van
deze licentie, zoals een lichtere versie voor vrije literatuur zoals
handleidingen, waarvoor de complexiteit van de softwarelicentie niet nodig is.
Een ander voorbeeld is de GNU L-GPL, dwz, de Library
GPL. Deze staat het gebruik van GNU library's toe in de ontwikkeling
van eigendomssoftware, aangezien dit niet hetzelfde is als het direct
gebruiken van de broncode zelf.
   </para>
  </sect2>
 </sect1>

<!-- Section1: The Community -->
 <sect1 id="community">
  <title>De wereldwijde gemeenschap</title>
  <para>
   Alle vrijheid in voorzien door de GPL en het principe van
   <quote>copyleft</quote> heeft geholpen heel veel mensen bijeen te brengen.
   Een GNU/Linux gebruiker is nooit alleen - er zijn heel veel mensen over
de gehele wereld enthousiast en bereid elkaar te helpen om het systeem 
beter te gebruiken, door hun ervaring te delen, te voorzien in tips en
waar nodig advies te geven. Het is makkelijk met andere gebruikers informatie
uit te wisselen via mediums als discussielijsten, IRC-kanalen en Usenet
nieuwsgroepen.
  </para>
  <para>
   Mensen verenigen zich ook tot groep in de vorm van Linux User Groups
   (LUG's). Dit helpt mensen uit een gegeven streek bij elkaar te komen
en met elkaar informatie uit te wisselen. Het voorziet in het perfecte
platform voor mensen met verschillende niveaus in ervaring om elkaar te helpen.
De groepen organiseren normaal gesproken ook periodieke bijeenkomsten,
seminars en events in hun streek om <quote>het woord te verspreiden</quote>. 
Een algemene activiteit daarbij is in de vorm van 
<firstterm>installatiefestivals</firstterm>,
   waarbij newbies worden begeleid bij het installeren van Linux op hun
machines.
  </para>
 </sect1>

<!-- Section1: Online Resources -->

 <sect1 id="lres">
  <title>Van belang zijnde websites voor verder onderzoek</title>
  <variablelist>
   <varlistentry>
    <term><ulink url="http://www.linux.org">De Linux Homepage</ulink></term>
    <listitem>
     <para>
      Vanuit hier wordt de actie ondernomen - enorme hoeveelheden informatie 
over wat er gaande is in de GNU/Linux wereld is beschikbaar vanuit een enkele
portal. De pagina houdt er links op na naar diverse distributies, lopende
projecten, online ondersteuning, gebruikersgroepen, enz.
     </para>
    </listitem>
   </varlistentry>
   <varlistentry>
    <term>Linux en de Desktop</term>
    <listitem>
     <para>
      GNU/Linux heeft op het op grootste wijze voor elkaar gekregen de
desktopomgeving binnen te gaan. Er is een breed bereik aan mogelijkheden
wanneer het aankomt op het kiezen van de wijze van het aanzien en hoe
het gebruik aanvoelt van je GUI. Leidend in de beschikbare GUI's zijn de
projecten
      <ulink url="http://www.gnome.org">
      GNOME</ulink> en <ulink url="http://www.kde.org"> KDE</ulink>.
     </para>
     <para>
       Bezoek deze twee sites voor meer informatie over spellen die onder
Linux beschikbaar zijn:
      <ulink
      url="http://www.linuxgames.com"> LinuxGames</ulink> en <ulink
      url="http://www.tuxgames.com"> TuxGames</ulink>
     </para>
    </listitem>
   </varlistentry>
   <varlistentry>
    <term><ulink url="http://www.linuxdoc.org">Linux Documentation
    Project</ulink></term>
    <listitem>
     <para>
De LDP is een poging alle informatie over het GNU/Linux systeem
onder &eacute;&eacute;n standaardbron te verzamelen. Het maakt gebruik van
de moeite van een heleboel mensen over de gehele wereld die plezier
beleven aan het gebruiken van het systeem
en hun ervaring en kennis met anderen willen delen.
De LDP heeft documentatie in de vorm van HowTo's, handleidingen,
Guides opgenomen, die een breed bereik aan onderwerpen behandelen over
zaken als het dagelijks gebruik, de setup van de hardware, netwerken,
ontwikkeling van toepassingen, interne werking van diverse componenten, enz.
     </para>
    </listitem>
   </varlistentry>
   <varlistentry>
    <term><ulink url="http://www.gnu.org">GNU Homepage</ulink></term>
    <listitem>
     <para>
Dit is de plaats om te zoeken naar alles wat je wilt weten over het 
GNU systeem. Hier vind je artikelen over de GNU filosofie,
white papers, GNU software, documentatie, enz. Hier vind je ook
informatie over de Free Software Foundation.
     </para>
    </listitem>
   </varlistentry>
   <varlistentry>
    <term><ulink url="http://www.tuxedo.org/~esr/">Eric Raymonds'
    Homepage</ulink></term>
    <listitem>
     <para>
      Eric Raymond is &eacute;&eacute;n van de leidende spreekbuizen van de
      free/open software gemeenschap. Hij heeft veel artikelen en
boeken over de beweging gepubliceerd. Hij is degene die het voor elkaar kreeg
om Netscape te overtuigen de broncode vrijelijk te publiceren van hun
browsersuite, aanleiding gevend tot het
      <ulink url="http://www.mozilla.org">Mozilla Project</ulink>.
     </para>
    </listitem>
   </varlistentry>
   <varlistentry>
    <term><ulink url="http://www.opensource.org">De Open Source
    Beweging</ulink></term>
    <listitem>
     <para>
Dit is een poging om precies te defini&euml;ren wat open source
software is en bewustzijn van het bestaan te cre&euml;ren.
Hier zijn heel veel mensen bij betrokken, proberend de implicaties
van legaal gedefinieerde open source software te ontwikkelen
en ook proberend zijn veelbetekenendheid in de
moderne industrie te begrijpen. Een interessante bron is hier
in de vorm van de <ulink
url="http://www.opensource.org/halloween/"> Halloween
Documenten</ulink>. Dit zijn Microsoft's interne documenten 
over de open source beweging, en zijn eigen beleid om zijn ooit
groeiende populariteit te weerleggen.  Verplichte kost voor iedereen die
werkelijk het gehele beeld wil begrijpen met betrekking tot
het gevecht tussen vrije software en gesloten eigendomssoftware.
De documenten belichten vooral Microsoft's houding ten opzichte van
standaards en hun meedogenloze neiging om anderen te beperken door
de gebruiker in te sluiten in zijn eigen eigendomstechnologie.
</para>
    </listitem>
   </varlistentry>
  </variablelist>
 </sect1>

</chapter>


<!-- Keep this comment at the end of the file
Local variables:
fill-column:75
mode: sgml
sgml-omittag:t
sgml-shorttag:t
sgml-namecase-general:t
sgml-general-insert-case:lower
sgml-minimize-attributes:nil
sgml-always-quote-attributes:t
sgml-indent-step:1
sgml-indent-data:t
sgml-parent-document:nil
sgml-exposed-tags:nil
sgml-local-catalogs:nil
sgml-local-ecat-files:nil
sgml-parent-document:("NGL.sgml" "book" "chapter")
End:
-->
